HaïtiHaïtiHaïtiHaïtiHaïtiHaïti

img004'Een lege zak blijft niet rechtop staan', luidt een Haïtiaans gezegde (Sak vid pa kanpe). Met een lege maag kun je niet veel presteren. Voor een groot aantal Haïtianen is dit een dagelijkse werkelijkheid. De voedselsituatie op Haïti is alarmerend. De oorzaken achter Haïti's honger zijn complex: armoede, falend beleid van overheid en hulporganisaties, en natuurgeweld spelen een rol.

 

'Hongerige mensen eten modderkoekjes', meldden kranten en televisie over de voedselsituatie in Haïti in 2008. Vanwege de toegenomen voedselprijzen moesten Haïtianen zich voeden met koekjes gemaakt van aarde. "In de sloppenwijken van Haïti zijn modderkoeken booming business: het zijn droge, gele, ronde koeken, gemaakt van klei, zout, olie en water. Als je er een eet, kun je de honger een paar uur onderdrukken." (Modderkoeken tegen honger, MO, augustus 2008).
Als gevolg van de wereldwijde stijging van de voedselprijzen – door het stijgen van de olieprijzen , de toename van het gebruik van biobrandstof (gemaakt uit maïs, met een vermindering van de voedselproductie als gevolg) en klimatologische omstandigheden, zowel droogte als overstromingen - waren de prijzen op Haïti ook gestegen. Die van rijst maar liefst met 87%. Voor veel arme HaÏtianen was hun dagelijkse voedsel onbetaalbaar geworden.

Voedselonzekerheid
Anno 2013 is de voedselsituatie op Haïti alarmerend. 6,7 miljoen HaÏtianen hebben te maken met voedselonzekerheid. Het merendeel van hen (4,6 miljoen) op het platteland. Het Humanitarian Bulletin van de OCHA - de VN organisatie die de hulpverlening aan Haïti na de aardbeving coördineert - meldt in haar editie van september 2013 dat de situatie voor 600.000 mensen zeer ernstig is. In 2012 ging het nog om anderhalf miljoen mensen. De verbetering heeft volgens het bulletin te maken met de hulpverlening die gegeven is na de orkaan Sandy in september 2012.

Voedselimport

Hoewel op Haïti de landbouw lange tijd de belangrijkste economische sector is geweest – en momenteel nog wel aan tweederde van de bevolking werk verschaft – voorziet het land niet in zijn eigen voedselbehoefte. 50% van het voedsel importeert Haïti, voor het grootste deel uit de Verenigde Staten. Ongeveer 5% van het geconsumeerde voedsel is voedselhulp. Lees artikel over voedselimport en voedselhulp.

Global Hunger Index
Het International Food Policy Research Institute (IFPRI), Welthungerhilfe en Concern Worldwide publiceren jaarlijks de Global Hunger Index (GHI). Met deze index willen de organisaties inzichtelijke maken wat de situatie in ontwikkelingslanden en 'landen in transitie' is voor wat betreft de voedselzekerheid. De mate van voedselzekerheid wordt gemeten aan de hand van drie indicatoren:

1) Het percentage mensen dat ondervoed is (calorie-inname van minder dan 1800 kc)
2) Het percentage kinderen onder de vijf jaar met ondergewicht.
3) Het sterftecijfer van kinderen onder de vijf jaar.

Op de lijst van 78 landen staat Haïti op 67e plaats. De GHI noemt deze situatie alarmerend. Op pagina 34 t/m 39 besteedt het rapport speciaal aandacht aan Haïti. Armoede ligt volgens de opstellers van het rapport aan de basis van de alarmerende voedselonzekerheid: "...wide spread poverty that severely limits households' acces to nutritious food." Haïti's kwetsbaarheid voor natuurgeweld en de invloed van de klimaatverandering spelen ook een rol, evenals falend overheidsbeleid. Het rapport verwijt de internationale gemeenschap dat zij tijdens haar jarenlange hulpverlening heeft nagelaten duurzame oplossingen aan te dragen. Er is maar weinig geld geïnvesteerd in en /of via de overheid en nationale partners: "Instead of strengthening the government and Haitian civil society, they have contributed to undermining their legitimacy and locked the country into a humanitarian approach and a dependency on aid."(p.34).

Waarom honger op Haïti?
Voedselonzekerheid is een steeds terugkerend onderwerp op Haïti. Waarom wordt er op Haïti honger geleden? Op de website www.ayitikaleye.org geeft de organisatie Haïti Grassroot Watch antwoord op deze vraag. Volgens haar zijn er zes oorzaken te noemen voor Haïti's honger.
1) Armoede: veel Haïtianen hebben te weinig geld om voedsel te kopen.
2) Slecht geregeld grondbezit en onzekerheid over eigendomsrechten. Veel boeren hebben geen grondeigendomspapieren. Veel grond wordt gehuurd van of bewerkt voor grote landeigenaren (grandon). Zij verpachten de grond aan kleine boeren, die dan de helft van de opbrengst krijgen (demwatye). Omdat boeren onzekerheid hebben over hun eigendomsrechten of zelf geen eigenaar zijn, investeren ze weinig in hun grond en beschermen ze de grond slecht tegen bijvoorbeeld erosie.
3) Neo-liberaal beleid. Het opzetten van assemblage industrieën, de verbouw van tropische gewassen ten behoeve van de export ten koste van voedselgewassen voor de eigen bevolking, en het verlagen van de importtarieven voor voedingsmiddelen, hebben geleid tot vermindering van de landbouwproductie, tot verhoging van de armoede op het platteland en tot een toename van de trek naar de stad.
4) De bevolking is de afgelopen decennia sterk gegroeid, terwijl de omvang van de landbouwproductie niet is meegegroeid. Dit laatste onder andere ook vanwege verouderde technieken, natuurgeweld (overstromingen, tropische stromen en droogte), ontbossing en gebrek aan irrigatie.
5) Negatieve invloed van voedselhulp.
6) Hulpverlening die gericht was op noodhulp en geen oog heeft gehad voor de structurele oorzaken van honger, afnemende landbouwproductie en achteruitgang van de leefomgeving.

Lees het volledige artikel Why is Haïti Hungry?

Famine Early Warning System Network
Het FEWS Net is een door de Amerikaanse overheid gefinancierde instelling die wereldwijd de risico's op honger in kaart brengt via Food Security Outlook rapporten. Deze rapporten worden door VN-instellingen en hulp- en voedselorganisaties gebruikt als input voor hun beleid. Haïti Grassroot Watch neemt een kritische houding aan tegenover FEWS Net.

CNSA
Het Haïtiaanse bureau Coordination Nationale de la Sécurité Alimentaire (CNSA) is een overheidsinstelling (vanuit het Ministerie van Landbouw, Natuurlijke Hulpbronnen en Plattelandsontwikkeling – MARNDR) die zich bezighoudt met voedselzekerheid op Haïti. Het bureau werkt samen met FEWS Net.

Links
FANTA - Food And Nutrition Technical Assistance